Κατηγορία: <span>Ιστοσελίδες</span>

Hub Science | Διάλεξη Στ. Στυλιανίδη – «Η πανδημία μέσα μας: Ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις της COVID-19 εποχής»

Σας προσκαλούμε στη δεύτερη διαδικτυακή φετινή συνάντηση του Hub Science, στο πλαίσιο του οποίου θα πραγματοποιηθεί η διάλεξη του καθηγητή κοινωνικής ψυχιατρικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Στέλιου Στυλιανίδη με θέμα «Η πανδημία μέσα μας: Ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις της COVID-19 εποχής».

Η πανδημία μέσα μας: Ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις της COVID-19 εποχής

Ποια είναι τα ερευνητικά και επιδημιολογικά δεδομένα, παγκόσμια και ελληνικά, για τις ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις της πανδημίας; Στη διάλεξή του, ο ψυχίατρος Στέλιος Στυλιανίδης θα παρουσιάσει το ανοίκειο του «αόρατου εχθρού» και την έλλειψη ετοιμότητας των δημόσιων συστημάτων υγείας να αντιμετωπίσουν μια τέτοια ασύμμετρη απειλή. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί και σε ποιοτικά δεδομένα σχετικά με τη διαφορετική φαινομενολογία του βιώματος της μοναξιάς στην πανδημία, της κοινωνικής αποστασιοποίησης και της επίθεσης ενάντια στους διυποκειμενικούς δεσμούς. Επίσης, θα εστιάσει στην ανομολόγητη οδύνη των υγειονομικών της πρώτης γραμμής και στο ανεκπλήρωτο και περιπεπλεγμένο πένθος των συγγενών οι οποίοι έχασαν ανθρώπους τους στις ΜΕΘ.

Σε επίπεδο κοινωνικοπολιτικών επιπτώσεων, ο καθηγητής Στυλιανίδης θα σχολιάσει τις θεωρίες συνομωσίας και τη συνάφεια τους με τον λαϊκιστικό και ακροδεξιό λόγο, τόσο σε ελληνικό όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο, ως δείκτη καταστροφής των ψυχικών εγγυητών του ευρύτερου κοινωνικού μετα-πλαισίου. Τέλος, ο ομιλητής θα αποπειραθεί να διατυπώσει τα μαθήματα που πήραμε από την πανδημία, τόσο όσον αφορά τα δημόσια συστήματα υγείας και κράτους πρόνοιας, όσο και σε σχέση με τις δυνατότητες ανάδυσης και αξιοποίησης ενός κοινωνικού κεφαλαίου συμπεριληπτικού της κυρίαρχης τεχνολογίας, αλλά και μιας στάσης κριτικής στην απανθρωποποίηση των κοινωνικών σχέσεων, καθώς και τη διάψευση της παντοδυναμίας του μετανεωτερικού ανθρώπου.

Παρακολουθήστε τη διάλεξη online εδώ


Στέλιος Στυλιανίδης

Ο Στέλιος Στυλιανίδης είναι καθηγητής κοινωνικής ψυχιατρικής στο τμήμα Ψυχολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών της Αθήνας. Αφού ολοκλήρωσε τις προπτυχιακές σπουδές στην Ιατρική Αθηνών, τo 1978 έλαβε την ειδικότητα της Ψυχιατρικής στη Γαλλία (Paris XII), όπου και εργάστηκε στη συνέχεια στους τομείς της Κοινωνικής Ψυχιατρικής και της εφαρμογής της Ψυχανάλυσης στο Δημόσιο Τομέα. Είναι ιδρυτής και Επιστημονικός Διευθυντής (1989-2015) της Εταιρείας Περιφερειακής Ανάπτυξης και Ψυχικής Υγείας (Ε.Π.Α.Ψ.Υ.). Από το 2016 είναι Επιστημονικός Σύμβουλος στην Ε.Π.Α.Ψ.Υ. και τ. Αντιπρόεδρος της Παγκόσμιας Εταιρείας για την Ψυχοκοινωνική Αποκατάσταση (WAPR, 2000-2004). Από το 2020 διατελεί Επίτιμος Πρόεδρος της ΕΠΑΨΥ.

Ο Δρ. Στυλιανίδης είναι ψυχαναλυτής, μέλος της Ελληνικής Ψυχαναλυτικής Εταιρείας και της Διεθνούς Ψυχαναλυτικής Ένωσης (IPA), καθώς και ομαδικός αναλυτής, μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Ψυχαναλυτικής Ψυχοθεραπείας Ομάδας (ΕΕΨΨΟ) και της Société Française de Psychothérapie Psychanalytique de Groupe (SFPPG). Έχει διατελέσει, κατά τα έτη 2009-2011, Εθνικός Εκπρόσωπος για την Ψυχική Υγεία στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO). Διετέλεσε επίσης Διοικητής του Παιδοψυχιατρικού Νοσοκομείου Νταού Πεντέλης (2001 – 2004) και Διευθυντής του Κέντρου Ψυχικής Υγείας στη Χαλκίδα (1989-1997).

Ο Δρ. Στυλιανίδης έχει επαγγελματική εμπειρία (κλινική εμπειρία, έρευνα και διαχείριση) στη Γαλλία, την Ιταλία και την Ελλάδα. Μετά την επιστροφή του από τη Γαλλία πρωτοστάτησε στον αγώνα για την Ψυχιατρική Μεταρρύθμιση και την Αποασυλοποίηση στην Ελλάδα. Μεταξύ άλλων συνετέλεσε στη μεταφορά και επανένταξη χρόνιων ασθενών από το Κρατικό Θεραπευτήριο Λέρου (ΚΘΛ), το Ψ.Ν. Δρομοκαΐτειο και το ΨΝΑ Δαφνί. Το πεδίο ενασχόλησής του στην Ελλάδα περιλαμβάνει το μετασχηματισμό των ψυχιατρικών υπηρεσιών, την ενσωμάτωση της Ψυχικής Υγείας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας και τη δικτύωση των υπηρεσιών στην κοινότητα. Κατά τα έτη 2010-2012, διετέλεσε Αντιπρόεδρος στην Ομάδα Εργασίας για την Αναθεώρηση της Ελληνικής Ψυχιατρικής Μεταρρύθμισης (Ψυχαργώς).

Έχει συμβάλλει σημαντικά στη δημιουργία και συνέχιση του κινήματος των ληπτών υπηρεσιών ψυχικής υγείας και των οικογενειών τους, τόσο σε εθνικό όσο και διεθνές επίπεδο, έχοντας πραγματοποιήσει παρεμβάσεις σε πολλαπλά επίπεδα (πολιτικό, οικονομικό, ακαδημαϊκό, εκπαιδευτικό κ.ά.) για την ενδυνάμωση, την εφαρμογή του μοντέλου Recovery και την προστασία των δικαιωμάτων στην ψυχική υγεία. Έχει μακρά εμπειρία σε παρεμβάσεις εποπτείας και εκπαίδευσης σε στελέχη υπηρεσιών ψυχικής υγείας, οργανισμών, νοσοκομείων και εταιρειών. Από το 2019 ασκεί ψυχαναλυτική εποπτεία στην ομάδα εργασίας του Προγράμματος Ψυχοκοινωνικής Παρέμβασης σε Πρόσφυγες της ΕΠΑΨΥ για την Ύπατη Αρμοστεία, ενώ έχει πραγματοποιήσει σειρά παρουσιάσεων σε συνέδρια με θέμα την φροντίδα της ψυχικής υγείας των προσφύγων και των μεταναστών.

Από το 2011 έως το 2017 ήταν επιστημονικά υπεύθυνος για το ερευνητικό πρόγραμμα «Μελέτη των Ακούσιων Νοσηλειών στην Αττική», και από το 2018 μέχρι σήμερα είναι επιστημονικά υπεύθυνος στην πολυκεντρική έρευνα «Μελέτη των Ακούσιων Νοσηλειών στην Ελλάδα».

Έχει δημοσιεύσει περισσότερες από 160 εργασίες σε ελληνικά και διεθνή επιστημονικά περιοδικά, ενώ είναι συγγραφέας μεγάλου αριθμού άρθρων στον ελληνικό δημόσιο τύπο.

Χορηγοί Επικοινωνίας

art&life, debop.gr, diorismos.gr, eirinika.gr, επιχειρώ, forfree, HMG Web Radio, Kallithea Press, openscience, science behind, skywalker.gr, stentoras.gr, Φοιτητικά Νέα/Foititikanea.gr, Xpat Athens

Πηγή: thehubevents.gr

Πανδημία ψυχικής υγείας στη μετά COVID εποχή, του Στέλιου Στυλιανίδη (TO BHMA)

Η πανδημία COVID-19 αποτελεί για τον πλανήτη αλλά και για την Ελλάδα μια τεράστια δοκιμασία, η οποία επηρέασε όλες τις σφαίρες της δημόσιας και ιδιωτικής ζωής. Μεταξύ άλλων, η ανάδυση των ψυχοκοινωνικών επιπτώσεων της πανδημίας έχει τεκμηριωθεί σε μια σειρά από μελέτες, τόσο διεθνείς όσο και ελληνικές.

Οι πιο συχνές ψυχικές διαταραχές ύστερα από μια καταστροφή είναι η μείζων κατάθλιψη, το μετατραυματικό στρες, οι αγχώδεις διαταραχές, η αύξηση στη χρήση αλκοόλ και ναρκωτικών ουσιών, καθώς και η αύξηση της οικογενειακής βίας (Mari & Oquendo, 2020).

Οι συνέπειες στην ψυχική υγεία

Η διεθνής βιβλιογραφία αναφέρει ότι τουλάχιστον 5 διαφορετικές συνέπειες της πανδημίας θα έχουν επιπτώσεις στην ψυχική υγεία:

1. Η εικόνα των ερημωμένων πόλεων και περιοχών ενεργοποίησε οξείες αντιδράσεις στρες, όπως η αγωνία μήπως μολυνθεί κάποιος ή μολύνει άλλους, καθώς και φόβο και άγχος θανάτου.

2. Η δεύτερη συνέπεια προέρχεται από την ανάγκη εγκλεισμού, η οποία οδήγησε σε εκτεταμένα βιώματα ανημποριάς, βαρεμάρας, άγχους, αγωνίας, ευερεθιστότητας και θυμού απέναντι στην απώλεια της ελευθερίας. Αυτές οι αντιδράσεις μπορεί να είναι απλά μια προσαρμογή στις νέες συνθήκες και όχι απαραίτητα παθολογικές.

3. Η τρίτη συνέπεια είναι οι πολυάριθμοι νεκροί από την COVID-19 στα υπερφορτωμένα νοσοκομεία. Νεκροί οι οποίοι, στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, ενεργοποίησαν περιπτώσεις περιπεπλεγμένου πένθους με κατάθλιψη και κίνδυνο αυτοκτονίας σε οικεία άτομα.

4. Οι επιζήσαντες από νοσηλεία ύστερα από COVID-19 σε ΜΕΘ μπορεί να παρουσιάσουν μελλοντικά επεισόδια μείζονος κατάθλιψης, μετατραυματικού στρες και άλλες ψυχιατρικές διαταραχές.

5. Τέλος, οι οικονομικές απώλειες, η ανεργία, η ανασφάλεια τροφής και οι αυξανόμενες κατά τη διάρκεια της πανδημίας κοινωνικές ανισότητες μπορούν να ενεργοποιήσουν οξύ στρες, το οποίο κινδυνεύει να μεταβληθεί σε μια κατάσταση χρόνιου στρες, σε ευρύτατα στρώματα του πληθυσμού και κατά συνέπεια να αποτελέσει υπέδαφος για την ανάπτυξη νέων ψυχιατρικών διαταραχών.

Ελληνικά ερευνητικά δεδομένα για την πανδημία

Μια σειρά από πρόσφατες έρευνες στη χώρα μας (Giannopoulou & Tsobanoglou, 2020, Peppou, Economou, Skali & Papageorgiou, 2020, Parlapani et al., 2020, Fountoulakis et al., 2021, Papadopoulou et al., 2021, Skapinakis et al., 2020) τεκμηριώνουν τις σοβαρές ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις που παρατηρούνται στο σύνολο του πληθυσμού, είτε έχουν νοσήσει είτε όχι.

Μεταξύ πολλών άλλων ευρημάτων, αναδεικνύεται η αύξηση συμπτωμάτων αγχώδους διαταραχής έως και 45%, η κλινική κατάθλιψη στον γενικό πληθυσμό σε ποσοστό έως 9,31%, με ένα πλέον 8,5% να αντιμετωπίζει σοβαρή δυσφορία. Αυξημένο άγχος και συναισθήματα κατάθλιψης, συμπεριλαμβανομένων και των υποκλινικών περιπτώσεων, υπήρχαν σε περισσότερο από το 40% του πληθυσμού, όπως επίσης και υποτροπές σε άτομα που εμφάνιζαν ψυχιατρική νοσηρότητα πριν από την έναρξη της πανδημίας.

Το άμεσο και έμμεσο κόστος των ψυχικών διαταραχών

Το άμεσο κόστος των ψυχικών διαταραχών συχνά αναφέρεται στο «ορατό κόστος» που συνδέεται με τη διάγνωση και τη διάγνωση και τη θεραπεία εντός του συστήματος Υγείας: φαρμακευτική αγωγή, ιατρικές επισκέψεις, ψυχοθεραπευτικές συνεδρίες, νοσηλείες κλπ. Αντίθετα, το έμμεσο κόστος αφορά το «αόρατο κόστος» που σχετίζεται με τις απώλειες εισοδήματος λόγω θνησιμότητας, αναπηρίας και αναζήτησης ιατρικής φροντίδας, συμπεριλαμβανομένης της απώλειας σε παραγωγικότητα λόγω απουσίας από την εργασία ή/και πρόωρης συνταξιοδότησης.

Το κενό στη θεραπεία για τις ψυχιατρικές διαταραχές είναι μεγαλύτερο από το αντίστοιχο σε κάθε άλλον ιατρικό τομέα. Η πρόσβαση στην ψυχιατρική φροντίδα είναι γενικώς περιορισμένη λόγω της έλλειψης προσωπικού και υποδομών, ενώ δεν προσφέρονται αποτελεσματικές, ερευνητικά τεκμηριωμένες προσεγγίσεις. Σημαντικότερα, υπάρχει ιδιαίτερη έλλειψη σε εστιασμένες παρεμβάσεις, ακόμα και σε χώρες υψηλού εισοδήματος (Trautmann, Rehm & Wittchen, 2016).

Παγκοσμίως, 1 στα 2 άτομα αντιμετωπίζουν ψυχιατρική διαταραχή κάποια στιγμή στη ζωή τους. Ανά πάσα στιγμή, ψυχική ασθένεια αντιμετωπίζουν 1 στους 5 (OECD, 2019). Η απώλεια παραγωγικότητας ως αποτέλεσμα του άγχους και της κατάθλιψης στοιχίζει στην παγκόσμια οικονομία 1 τρισεκατομμύριο δολάρια ετησίως. Συνολικά, η χαμηλή ποιότητα των υπηρεσιών ψυχικής υγείας εκτιμάται πως στοίχιζε για την παγκόσμια οικονομία περίπου 2,5 τρισεκατομμύρια δολάρια ετησίως σε ελλείμματα υγείας και απώλεια παραγωγικότητας το 2010, ενώ αυτό το κόστος προβλέπεται να ανέρχεται σε 6 τρισεκατομμύρια δολάρια το 2030 (Lancet, 2020).

Σύμφωνα με τον Χάρτη Ψυχικής Υγείας του ΠΟΥ για το 2017 (WHO Mental Health Atlas 2017), η μέση κρατική δαπάνη για την ψυχική υγεία αφορά λιγότερο από το 2% των προϋπολογισμών υγείας των διαφόρων κρατών. Στην παρούσα φάση, το κόστος της φροντίδας ψυχικής υγείας μπορεί να φτάνει έως και το 4% του ΑΕΠ (OECD, 2019). Το οικονομικό κίνητρο για επένδυση στην ψυχική υγεία είναι, ωστόσο, υψηλό: για κάθε 1 δολάριο που επενδύεται στην αναβάθμιση της φροντίδας για την κατάθλιψη και το άγχος, υπάρχει επιστροφή 4 δολαρίων λόγω της βελτίωσης της υγείας και της αύξησης της παραγωγικότητας (Lancet, 2020).

Στη χώρα μας, σε προηγούμενες έρευνες, το χάσμα ψυχικής υγείας (ανάγκες – μη θεραπευόμενη νοσηρότητα Vs θεραπείας – ψυχοκοινωνική φροντίδα) είναι 1 προς 4. Δηλαδή μόνο 1 στους 4 λαμβάνει κάποια μορφή βοήθειας, έστω και ελλειμματικής.

Αρκετά από τα εμπόδια απέναντι στην πρόοδο και στη βελτίωση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας μπορούν να ανατραπούν μέσα από τη δημιουργία πολιτικών που προωθούν την προσβάσιμη και ανθρωπιστική φροντίδα ψυχικής υγείας (Christensen et al., 2020). Αρα, αν δεν αλλάξουμε την πολιτική ατζέντα επένδυσης στην ψυχική υγεία, το προβλεπόμενο συνολικό κόστος θα είναι υπερτετραπλάσιο της επένδυσης σε cost – effective παρεμβάσεις, ιδιαίτερα για τις κοινές ψυχικές διαταραχές (άγχος, κατάθλιψη).

Συμπεράσματα

Η πανδημία έχει αναδείξει με τον πιο δραματικό τρόπο τη σημασία του κοινωνικού κράτους και ενός ισχυρού συστήματος δημόσιας Υγείας. Σε αυτό το άρθρο μιλήσαμε για οικονομικό κόστος. Ωστόσο, το συναισθηματικό – ψυχικό κόστος και η οδύνη τόσο των ασθενών όσο και των οικογενειών τους δεν μετριούνται σε ευρώ. Τα καταλαβαίνουμε μόνο όταν αναμετρηθούμε με το βίωμά τους.

Για να μπορέσει να υπάρξει ανάκαμψη μετά την πανδημία, απαιτείται ένα συγκροτημένο εθνικό σχέδιο με ισχυρή διακομματική συναίνεση μακριά από μικροκομματικές σκοπιμότητες, στο πλαίσιο μιας whole society approach σύμφωνα με τις συστάσεις του ΠΟΥ.

Σε μια χώρα που φθίνει δημογραφικά, δεν είναι αρκετό ένα κράτος πρόνοιας που να στηρίζεται απλά και μόνο σε επιδόματα. Εάν δεν απαντήσουμε ορθολογικά στα σωστά ερωτήματα για τη διαχείριση των πόρων και για τη μελλοντική προοπτική της κοινωνικής συνοχής, του μοντέλου οικονομικής ανάπτυξης και του μοντέλου του κοινωνικού κράτους, δεν θα μπορέσουμε ποτέ να βρούμε αποδοτικές και έξυπνες λύσεις για τις διαρκώς διογκούμενες ανάγκες.

Προτάσεις για την επικαιροποίηση της μετέωρης και ασθμαίνουσας ψυχιατρικής μεταρρύθμισης υπάρχουν τεκμηριωμένες εδώ και μια 10ετία (Μαυρέας & Στυλιανίδης, 2011, ΨΥΧΑΡΓΩΣ Γ’), όπως επίσης και ολοκληρωμένο σχέδιο για νέες, καινοτόμες παρεμβάσεις στην κοινότητα (έγκαιρη παρέμβαση στην ψύχωση, κατ’ οίκον φροντίδα, κινητές μονάδες). Υπάρχει άραγε η πολιτική βούληση για την υλοποίησή τους;

Αν όχι τώρα, πότε;

Ο κ. Στέλιος Στυλιανίδης είναι ψυχίατρος – ψυχαναλυτής, καθηγητής Κοινωνικής Ψυχιατρικής στο Τμήμα Ψυχολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου, καθώς και ιδρυτής και επίτιμος πρόεδρος της Εταιρείας Περιφερειακής Ανάπτυξης και Ψυχικής Υγείας (ΕΠΑΨΥ).

Πηγή: ΤΟ ΒΗΜΑ

Συμμετοχή του καθ. Στέλιου Στυλιανίδη στην εκπομπή των Ν. Μπογιόπουλου – Μ. Κοττάκη στον RealFM 97.8 (19/04/2021)

Συμμετοχή του καθ. Στέλιου Στυλιανίδη στο 3ο μισάωρο της εκπομπής των Ν. Μπογιόπουλου – Μ. Κοττάκη στον RealFM 97.8 (19/04/2021).

Μπορείτε να ακούσετε το σχετικό απόσπασμα στον ακόλουθο σύνδεσμο.

Στέλιος Στυλιανίδης: «300% πάνω τα ψυχοφάρμακα την περίοδο της πανδημίας» (ert.gr)

Για «έκρηξη» της χρήσης των ψυχοφαρμάκων κατά τη διάρκεια της πανδημίας μίλησε ο καθηγητής του Παντείου και ψυχίατρος, Στέλιος Στυλιανίδης στο Πρώτο Πρόγραμμα και τον Θάνο Σιαφάκα. « Κατά 300% αυξήθηκε η χρήση ψυχοτρόπων ουσιών κατά την περίοδο της υγειονομικής κρίσης» είπε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι οι πολίτες καταφεύγουν σε αυτά ευκολότερα, επειδή αισθάνονται στρες, άγχος και αβεβαιότητα για το μέλλον.

Αναφερόμενος στην «χρονιά της … Μαρμότας», ο διακεκριμένος καθηγητής εξήγησε: «Αυτό που συχνά λέμε βαριέμαι, ενδέχεται να έχει δραματικές συνέπειες. Το βαριέμαι επί της ουσίας σημαίνει αποσύρομαι». Και συνέχισε: η παρατεταμένη βαρεμάρα επηρεάζει σημαντικά τις διατροφικές μας συνήθειες, ενισχύει τη ροπή μας προς λιπαρά φαγητά και junk food και συχνά περιορίζει την επιθυμία μας για σωματική άσκηση». Ο ίδιος μίλησε για θεραπεία από ειδικούς αλλά και για τη δυνατότητα αυτογνωσίας μέσα από την επικοινωνία, το διάβασμα και τη μουσική.

Πηγή: ert.gr
Ηχητικό απόσπασμα εντός του συνδέσμου

Συμμετοχή του καθ. Σ. Στυλιανίδη στο λεύκωμα του Δήμου Διονύσου «Μένουμε Σπίτι Δημιουργώντας: Έργα & Ημέρες με τον Covid-19»


ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ:
Η Δημοτική Βιβλιοθήκη Διονύσου παρουσιάζει την Κυριακή 18 Απριλίου στις 19:30 μ.μ. το Λεύκωμα που δημιούργησαν με πολύ μεράκι στον καιρό της πανδημίας 58 δημιουργικοί συμπολίτες μας. Η εκδήλωση, η οποία πραγματοποιείται με τη συμμετοχή εκλεκτών προσκεκλημένων,  θα μεταδοθεί από το Κανάλι του Δήμου Διονύσου στο YouTube (μέσω livestreaming) στο σύνδεσμο https://bit.ly/3sXr8lr

Ακολουθούν όλες οι πληροφορίες σχετικά με τη δημιουργία του Λευκώματος καθώς και το πρόγραμμα της παρουσίασης. Επισημαίνουμε ότι τα περισσότερα τεύχη του Λευκώματος θα παραχωρηθούν για την οικονομική ενίσχυση του Ιδρύματος ΠΕΓΚΑΠ-ΝΥ.

«Με την έλευση του 2020 κανείς από εμάς δεν φανταζόταν ότι η ανθρωπότητα θα έδινε σύντομα ένα ακόμη οδυνηρό ραντεβού με την ιστορία. Η έναρξη και η παγκόσμια εξάπλωση του ιού COVID-19 αποτέλεσε και εξακολουθεί να αποτελεί για όλους  το απρόβλεπτο εκείνο γεγονός που ήρθε για να ανατρέψει όνειρα, σχέδια, προγράμματα, συνήθειες, καθημερινότητες και οτιδήποτε άλλο όριζε τις ζωές μας μέχρι τότε. Και, ασφαλώς, ήρθε προκειμένου να ανακατέψει την παγκόσμια τράπουλα και να υποδηλώσει ότι τίποτε πλέον δεν πρόκειται να είναι σαν και πριν. Τρεις γενιές θα έχουν να αφηγούνται για τον περιβόητο εγκλεισμό, για την καθημερινή καταγραφή του αριθμού των ασθενών, του αριθμού των ΜΕΘ, του αριθμού των διασωληνωμένων και τελικά του αριθμού των απωλειών. Ξαφνικά, τα πάντα στη ζωή μας εξαρτώνται από ένα οδυνηρό μέτρημα.

Η Τέχνη και ο Πολιτισμός είναι δύο παράγοντες οι οποίοι μπορούν τούτη την πρωτόγνωρη δυσκολία και την συμφορά των καιρών να την μετουσιώσουν σε κάτι ολότελα καινούριο αισιόδοξο και ελπιδοφόρο. Κι αυτό γιατί είναι άρρηκτα δεμένοι με την ακατάπαυστη ευρηματικότητα και δημιουργικότητα, τους δύο μοχλούς εξέλιξης του ανθρώπινου είδους.

Η ιδέα της έκδοσης του Λευκώματος με τίτλο «Μένουμε Σπίτι Δημιουργώντας: Έργα & Ημέρες με τον Covid – 19» από τη Δημοτική Βιβλιοθήκη Διονύσου γεννήθηκε πάνω στη συγκεκριμένη βάση. Πενήντα οκτώ συμπολίτες μας με καλλιτεχνικές και πνευματικές ευαισθησίες θέλησαν να επιχειρήσουν το φαινομενικά δύσκολο έως ακατόρθωτο. Ο καθένας μόνος του κι ωστόσο, μέσα στο συλλογικό πλαίσιο ενός Δήμου, επιχείρησαν, κατ’ ουσία, να ξορκίσουν το κακό. Να αναχαιτίσουν την οδυνηρή κατάσταση ή έστω να αντισταθούν μέσω της φαντασίας, της ευρηματικότητας και της δημιουργικότητάς τους.

Το αποτέλεσμα αυτής της δουλειάς θα παρουσιαστεί  διαδικτυακά την Κυριακή 18 Απριλίου 2021 και ώρα 19.30 και θα προβληθεί στο YouTube από το κανάλι του Δήμου στο σύνδεσμο https://bit.ly/3sXr8lr

Επίσημος καλεσμένος της εκδήλωσης ο διακεκριμένος ψυχίατρος, καθηγητής του Παντείου Πανεπιστημίου, Στέλιος Στυλιανίδης ο οποίος θα μιλήσει για τις επιπτώσεις της πανδημίας και του εγκλεισμού στην ψυχολογία μας και την ανάγκη διεξόδων και έκφρασης.

Την εκδήλωση θα χαιρετίσει ο Δήμαρχος Διονύσου Γιάννης Καλαφατέλης και θα προλογίσει ο Αντιδήμαρχος Παιδείας και Πολιτισμού Νίκος Καρυστινός.

Την παρουσίαση θα κάνει η Υπεύθυνη της Βιβλιοθήκης Χριστίνα Γιαννέτου και για την έκδοση θα μιλήσουν: η δασκάλα δημιουργικής γραφής Αφροδίτη Σφαιροπούλου εισηγήτρια και επιμελήτρια του λευκώματος, η ζωγράφος/εικαστικός Μαίρη Αρνή επιμελήτρια των εικαστικών συμμετοχών και ο καθηγητής φωτογραφίας Μιχάλης Καραγιάννης επιμελητής των φωτογραφικών συμμετοχών. Εκ μέρους του Ιδρύματος ΠΕΓΚΑΠ-ΝΥ,  όπου θα δοθούν και τα περισσότερα τεύχη του Λευκώματος προς ενίσχυση του έργου του ιδρύματος, θα συμμετέχει ο Πρόεδρος του, Όμηρος Εμμανουηλίδης.

Το Λεύκωμα «Μένουμε Σπίτι Δημιουργώντας: Έργα & Ημέρες με τον Covid – 19» είναι έκδοση της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Διονύσου και χρηματοδοτήθηκε με χορηγία από την εταιρία κοινωφελούς έργου «Αιγέας» του κ. Θανάση Μαρτίνου και με συμπληρωματικό κονδύλι από τον Δήμο Διονύσου

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΔΙΟΝΥΣΟΥ».

Συμμετοχή του καθ. Στέλιου Στυλιανίδη στην εκπομπή “Στιγμιότυπα” του ΣΚΑΪ 100.3 FM (15/04/2021)

Συμμετοχή του καθ. Στέλιου Στυλιανίδη στην εκπομπή “Στιγμιότυπα” του Βασίλη Κουφόπουλου στον ΣΚΑΪ 100.3 FM (15/04/2021).

Μπορείτε να ακούσετε το σχετικό απόσπασμα εδώ.

Συμμετοχή του καθ. Στέλιου Στυλιανίδη στην εκπομπή “Χωρίς μάσκα” του Alpha 98.9 FM (15/04/2021)

Συμμετοχή του καθ. Στέλιου Στυλιανίδη στην εκπομπή “Χωρίς μάσκα” των Ν. Παναγιωτόπουλου και Γ. Σμυρνή στον Alpha 98.9 FM (15/04/2021).

Ακούστε το σχετικό απόσπασμα εδώ.

COVID-19 ΣΤΗ ΕΛΛΑΔΑ: ΣΚΕΨΕΙΣ ΕΝΑΝ ΧΡΟΝΟ ΜΕΤΑ, του Σ. Στυλιανίδη (greekschannel.com)

Η πανδημία υπήρξε για τον πλανήτη αλλά και για την Ελλάδα μια τεράστια δοκιμασία, που άγγιξε όλες τις σφαίρες της δημόσιας και ιδιωτικής ζωής: δημόσια υγεία και παιδεία, οικονομία, κοινωνικές σχέσεις, έρωτα, ψυχαγωγία, άθληση, παιχνίδι – κάθε πτυχή της συλλογικής και της ατομικής πραγματικότητας.

Στη χώρα μας η υγειονομική κρίση διαδέχθηκε μια σκληρή δεκαετή οικονομική κρίση και, επομένως, βρήκε την κοινωνία εξουθενωμένη, με έντονα αισθήματα απογοήτευσης αλλά και σπαράγματα ελπίδας για τη δυνατότητα ανάκαμψης.

Πέρα από την αβεβαιότητα και τον φόβο για το άγνωστο, που προκαλεί η ανεξέλεγκτη δράση ενός αόρατου ιού που μπορεί να προκαλέσει μια πολύμορφη κλινική εικόνα και ορισμένες φορές θάνατο, αυτό που συνειδητοποιήθηκε με βίαιο και τραυματικό τρόπο είναι ότι ο έλεγχος των φυσικών κινδύνων μέσω της επιστήμης δεν είναι πάντα εφικτός. Τη διάψευση αυτής της παντοδυναμίας ακολούθησε μια δραματική μεταβολή στην καθημερινή εργασία, στους ανθρώπινους δεσμούς μέσα από την αναγκαστική αποστασιοποίηση, στο διάχυτο άγχος θανάτου, στον στιγματισμό των νοσούντων αλλά και στην αυτοενοχοποίησή τους για τον κίνδυνο μόλυνσης οικείων τους.

Η ψυχική ζωή κυριαρχήθηκε από έντονο φόβο, άγχος, αγωνία για το μέλλον αλλά και από μια ασώματη επαφή. Η συναισθηματική έκφραση δεν θα έπρεπε να εκφράζεται με την αφή και το άγγιγμα. Ιδωμένη η πανδημία μέσα από αυτή την οπτική, αποτελεί επίθεση ενάντια στους διυποκειμενικούς δεσμούς, στα ζωντανά ανθρώπινα δίκτυα και τρόπους φυσικής συνεύρεσης των ανθρώπων. Όλο αυτό το τραυματικό κενό υποκαταστάθηκε από την τεχνολογία, από τις τηλε-σχέσεις, από μια νέα πραγματικότητα εξοικείωσης, συχνά σε βαθμό αλλοτρίωσης, με τον διαδικτυακό κόσμο.

Μια τέτοια πραγματικότητα ενεργοποίησε αρχέγονα βιώματα και πρωταρχικά άγχη μοναξιάς και αφανισμού, ένα γενικευμένο βίωμα επισφάλειας, την απειλή των ίδιων των ψυχικών και νοητικών λειτουργιών. Η αμεσότητα στις επαφές, ο πολιτισμός, οι παρέες, οι διακοπές, η διασκέδαση, το σεξ εκτός γάμου ή συμβίωσης υποκαταστάθηκαν από μια ελλειμματική για τον ψυχισμό εικονική πραγματικότητα, η οποία αποτελεί δραματική δοκιμασία για την ίδια την ανθεκτικότητα των ανθρώπινων δεσμών. Πώς όλα αυτά απεικονίζονται ως ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις της πανδημίας σε μια σειρά από επιστημονικές έρευνες που διεξήχθησαν στη χώρα μας αυτό το χρόνο;

Ερευνητικά δεδομένα

Συνολικά αναδεικνύονται σοβαρές ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις στο σύνολο του πληθυσμού, είτε έχουν νοσήσει είτε όχι.

-Τα παρατεταμένα περιοριστικά μέτρα έχουν οδηγήσει πολλούς σε αδράνεια, σε αισθήματα πλήξης και απόγνωση. Η αβεβαιότητα μπορεί να καταλήξει σε ψυχοσωματικά ή ψυχολογικά προβλήματα, κατάχρηση αλκοόλ και δυσλειτουργικές οικογενειακές και προσωπικές στρατηγικές αντιμετώπιση του άγχους. Η παραμονή στο σπίτι φέρεται να συνδέεται με την αύξηση των καταγγελιών ενδοοικογενειακής βίας (Giannopoulou – Tsobanoglou 2020).

-Άλλες έρευνες δείχνουν ότι ο φόβος της ασθένειας είναι πολύ συχνός ακόμη και σε άτομα που δεν ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες.

-Παράλληλα, επικρατούν διάχυτοι φόβοι για την οικονομική κατάσταση μετά το πέρας της πανδημίας.

-Η συνεχής επαγρύπνηση για συμπτώματα, η υψηλή συμμόρφωση με τις οδηγίες του ΕΟΔΥ και η πολύ συχνή εξέταση μπορεί να ενισχύσουν τα συμπτώματα φόβου.

-Καθοριστικοί παράγοντες της έντασης του φόβου είναι το γυναικείο φύλο, η μεγαλύτερη ηλικία και τα προϋπάρχοντα σοβαρά καταθλιπτικά και αγχωτικά συμπτώματα. Τα άτομα που έχουν ιστορικό ψυχικής ασθένειας είναι πιο ευάλωτα στο στρες σε σύγκριση με τον γενικό πληθυσμό (Peppou et al 2020, Parlapani et al 2020).

Ως προς τις ψυχοπαθολογικές εκδηλώσεις στον γενικό πληθυσμό, αξίζει να αναφερθούν τα εξής:

-Το στρες και η έντονη ανησυχία που έχει προκαλέσει η πανδημία εμφανίζονται με τη μορφή αγχωδών συμπτωμάτων. Έρευνες έδειξαν συμπτώματα αγχώδους διαταραχής έως και στο 45% των συμμετεχόντων.

-Κατά τη διάρκεια του εγκλεισμού, η κλινική κατάθλιψη στον γενικό πληθυσμό αγγίζει το 9,31% με ένα πλέον 8,5% να αντιμετωπίζει σοβαρή δυσφορία. Αυξημένο άγχος και συναισθήματα κατάθλιψης (συμπεριλαμβανομένων και των υποκλινικών περιπτώσεων) υπήρχαν σε περισσότερο από το 40% του πληθυσμού.

-Σε άτομα με προηγούμενο ιστορικό κατάθλιψης, το 23,31% εμφάνισε κατάθλιψη έναντι του 8,96% των περιπτώσεων χωρίς προηγούμενο ιστορικό που βίωσαν το πρώτο τους καταθλιπτικό επεισόδιο (Fountoulakis et al 2021).

-Τα οικογενειακά δυναμικά έδειξαν ότι οι λιγότερες συγκρούσεις και η καλύτερη ποιότητα σχέσεων συνδέεται παραδόξως με υψηλότερο άγχος και συναισθήματα κατάθλιψης, όπως επίσης υψηλότερα ποσοστά αυτοκτονικών σκέψεων. Επίσης, βρέθηκε ότι οι πνευματικές και θρησκευτικές προσκολλήσεις θα μπορούσαν να προστατεύσουν το άτομο από τις αναδυόμενες αυτοκτονικές σκέψεις (Fountoulakis et al 2021).

-Σε σχέση με την αυτοκτονικότητα, πρόσφατη μελέτη με 5.116 ενήλικες δείχνει ότι το 5% εξέφρασε ενεργό αυτοκτονικό ιδεασμό (Papadopoulou et al 2020-2021).

Θεωρίες συνωμοσίας

• Έρευνες αναδεικνύουν ποικιλομορφία παραγόντων που ενθαρρύνουν τέτοιες στάσεις: ιδεολογία, αγανάκτηση απέναντι σε αδικίες, φτώχεια, θρησκεία και κοινωνικά δίκτυα που παίρνουν χαρακτηριστικά κινήματος προώθησης ανορθολογικών θέσεων.

• Η πανδημία, οι περιορισμοί κυκλοφορίας και το πάγωμα της οικονομίας γεννούν φόβο, δυσαρέσκεια και δυσπιστία. Σημειώνονται τάσεις αυταρχισμού και υπερενίσχυσης της εκτελεστικής εξουσίας σε πολλές χώρες. Fake news και θεωρίες συνωμοσίας δηλητηριάζουν τον δημόσιο διάλογο.

• Γιατί ο κόσμος πιστεύει σε θεωρίες συνωμοσίες γύρω από την πανδημία; Τα στοιχεία προέρχονται από μια σύγχρονη έρευνα (Μάρτιος 2020) από διάφορα πανεπιστήμια των ΗΠΑ με τη συμμετοχή του Χάρβαρντ.

• Δύο είναι οι κυρίαρχες πεποιθήσεις:

o Η απόρριψη της πληροφόρησης που προέρχεται από επιστήμονες και θεσμικά πρόσωπα κύρους.

o Η αντίληψη ότι υπάρχουν κίνητρα ιδεολογικά και οπαδικά πίσω από την παρουσίαση όσων σχετίζονται με την πανδημία.

• Mπορούμε να παρατηρήσουμε και άλλους τρόπους λειτουργίας των θεωριών συνωμοσίας σε σχέση με την πανδημία:

o Δαιμονοποίηση του άλλου ή του εχθρού, δηλαδή την ορθολογική προσέγγιση, τον οποίο η κλειστή ομάδα θεωρεί υπαίτιο της καταστροφής.

o Απονομιμοποίηση μετριοπαθών φωνών που στηρίζονται σε επιστημονική τεκμηρίωση και τις κατατάσσουν ως μέρος της συνωμοσίας.

o Ενθάρρυνση κλειστής ομάδας φανατικών ακόμη και για προσφυγή στη βία μέσα από την αναπαραγωγή ακραίας συνθηματολογίας, ώστε να αφυπνιστεί ο λαός.

o Οι θεωρίες συνωμοσίας προσπαθούν να δημιουργήσουν ένα βαθύ ρήγμα μεταξύ κυβερνήσεων και κοινωνίας.

o Η ασυνείδητη ομαδική προσχώρηση σε ανορθολογικές θεωρίες μέσω της ομαδικής διάψευσης και της ομαδικής αυταπάτης ανακουφίζει από πρωτόγονα καταδιωκτικά άγχη και άγχη αφανισμού των ατόμων και της ευρύτερης ομάδας.

Ψυχοκοινωνικές επιδράσεις σε επαγγελματίες υγείας

Ένα μέρος της ψυχολογικής επιβάρυνσης και επαγγελματικής εξουθένωσης των υγειονομικών μας οφείλεται στο γεγονός της αντιφατικής στάσης της ελληνικής πολιτείας: Από τα χειροκροτήματα στα μπαλκόνια για τους ήρωες της πρώτης γραμμής κατά το πρώτο lockdown και από τις υποσχέσεις ενίσχυσης του ΕΣΥ και ανταμοιβής των ίδιων, καταλήξαμε σε καταγγελίες και προσφυγές των νοσοκομειακών γιατρών μέχρι τον Άρειο Πάγο για να διεκδικήσουν τα αυτονόητα.

Για έναν ολόκληρο χρόνο εργάζονται σε εξοντωτικές συνθήκες, σωματικά και ψυχικά, χωρίς καμία ανταπόκριση στα αιτήματά τους και κάποιες φορές με διώξεις, ηθική και θεσμική υποτίμηση του έργου τους.

Σε έρευνα με 464 επαγγελματίες υγείας από Ελλάδα:

o Περισσότερο από το 50% των συμμετεχόντων παρουσίαζαν ήπια συμπτώματα κατάθλιψης, ενώ το 30% παρουσίαζε μέτρια προς βαριά καταθλιπτική συμπτωματολογία.

o Το 61,5% εμφάνιζε ήπια συμπτώματα άγχους, ενώ το 25% ανέφερε μέτριας προς βαριάς μορφής συμπτώματα.

o Τα υψηλότερα ποσοστά φόβου και προσλαμβανόμενου στρες, οι συχνοί εφιάλτες, η έλλειψη προστατευτικού εξοπλισμού και η έλλειψη κοινωνικού δικτύου συσχετίστηκαν σημαντικά με την υψηλή πιθανότητα εμφάνισης καταθλιπτικών συμπτωμάτων.

o Παράλληλα, η αυτοκτονικότητα και η ανησυχία για την επίδραση της πανδημίας στην κοινωνία συσχετίστηκαν σημαντικά με τη συναισθηματική εξουθένωση, ενώ ο φόβος μόλυνσης και η έλλειψη προστατευτικού εξοπλισμού συσχετίστηκαν με υψηλότερα επίπεδα αποπροσωποποίησης (From Recession to Depression? Prevalence and Correlates of Depression, Anxiety, Traumatic Stress and Burnout in Healthcare Workers during the COVID-19 Pandemic in Greece: A Multi-Center, Cross-Sectional Study).

• Οι επαγγελματίες υγείας δεν είναι ούτε προετοιμασμένοι ούτε εκπαιδευμένοι να αφήνουν ανθρώπους να πεθάνουν, ενώ υπό κανονικές συνθήκες θα μπορούσαν να τους σώσουν. Η έλλειψη κρεβατιών ΜΕΘ σημαίνει ότι οι επαγγελματίες υγείας πρέπει να κρίνουν ποιος ασθενής θα μπει σε εντατική θεραπεία και ποιος όχι, με βάση την ηλικία, τη συννοσηρότητα κ.λπ. Το γεγονός αυτό μπορεί να προκαλέσει πολύ αρνητικά συναισθήματα στους υγειονομικούς, όπως τύψεις και ενοχές. Το ηθικό πλήγμα που επιφέρουν οι αποφάσεις αυτές επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό την ψυχική τους υγεία. Λόγω του δυσβάσταχτου φορτίου αυτών των αποφάσεων, πολύ συχνά οι επαγγελματίες υγείας αποσυνδέονται, απομακρύνονται από τα συναισθήματά τους, ώστε να μην καταρρεύσουν. Συχνά βρίσκονται σε μία ψυχολογική κατάσταση γνωστή ως ανοχή στην έλλειψη στήριξης και βοήθειας μέσα από την υιοθέτηση ενός ηρωικού ρόλου. Για την πρόληψη της επαγγελματικής εξουθένωσης και των διαταραχών άγχους απαιτείται ξεκούραση και αποσύνδεση από το επαγγελματικό πλαίσιο μετά από περιόδους μεγάλης πίεσης (Psychiatry in the aftermath of COVID-19).

Συμπερασματικά

Η πανδημία ανέδειξε με τον πιο δραματικό τρόπο τη σημασία του κοινωνικού κράτους και ενός ισχυρού συστήματος δημόσιας υγείας. Για να μπορέσει να υπάρξει ανάκαμψη μετά την πανδημία, απαιτείται ένα συγκροτημένο εθνικό σχέδιο με ισχυρή διακομματική συναίνεση μακριά από μικροκομματικές σκοπιμότητες. Σε μια χώρα που φθίνει δημογραφικά, δεν είναι αρκετό ένα κράτος πρόνοιας που να στηρίζεται απλά και μόνο σε επιδόματα. Εάν δεν απαντήσουμε ορθολογικά στα σωστά ερωτήματα για τη διαχείριση των πόρων και για τη μελλοντική προοπτική της κοινωνικής συνοχής, του μοντέλου οικονομικής ανάπτυξης και του μοντέλου του κοινωνικού κράτους, δεν θα μπορέσουμε ποτέ να βρούμε αποδοτικές λύσεις για τις διαρκώς διογκούμενες ανάγκες. Ας ελπίσουμε η πανδημία να αποτελέσει καταλύτη για να μάθουμε από τα λάθη μας και σαν χώρα και σαν διεθνές σύστημα.

Πηγή: greekschannel.com